عزت الله مولايى نيا همدانى
221
نسخ در قرآن ( فارسى )
گروهى نيز از اين جسارت و جرأت ، ابو مسلم را تحمل نكرده و او را به بدترين تعبيرها و ناسزاهاى علمى ، هدف قرار دادهاند براى نمونه : 1 - جصّاص در كتاب : احكام القرآن ، در مورد آرا و نظرات ابو مسلم در مسألهء « نسخ » مىگويد : « برخى از متأخرين - كه هيچ بهرهاى از فقه قرآن كريم ندارند - چنين خيال كردهاند كه در شريعت محمدى هيچ گونه نسخى رخ نداده ، نه در قرآن و نه در سنت و تمامى نصوص و دلايلى را كه بر وقوع نسخ در شريعت اسلام دلالت دارند ، حمل بر نسخ شرايع كهن مىنمايند ، چون آيهء سيف و نماز به سوى شرق . آنگاه جصاص ادامه مىدهد كه : اين مرد در آيات قرآنى و احكام نورانى آن ، مرتكب توجيهاتى شده كه با آن از قلمرو گفتار همهء امت محمدى بيرون رفته است . علاوه بر مطالبى كه به زور و بر خلاف ميل و كشش و ظهور آيات كريمه ، بر آنها تحميل كرده و بدانها نسبت داده است ، « 1 » مىبينيم ، جصاص كه خود ميداندار نامآورى است در رشتههاى گوناگون اسلامى از جمله : فقه و تفسير با بيانى عالمانه و شيوا و استدلالى فقيهانه ، نظريهء ابو مسلم را به نقد كشيده و مىگويد : « نظريهء ابو مسلم بر خلاف عقل ، اجماع و نص قرآن كريم و سنت رسول گرامى اسلام است . و بايد اضافه كرد كه وى بر خلاف همهء مسلمانان و بويژه اسلامشناسان مشى كرده و به بيراهه مىرود . ! ! ! » . 2 - ابو القاسم ابن سلامه مىگويد : گروهى از پژوهشگران - كه بىباكانه بر خلاف اجماع و اتفاق آراى مسلمانان قدم برداشته و مىگويند : در قرآن كريم نه ناسخى هست و نه منسوخى - افرادى هستند كه از حق رو برتافته و به خاطر افك و تهمت و افترايى كه بر شريعت اسلام بستهاند ، از ساحت اقدس حق رانده شدهاند « 2 » . 3 - امام به زودى « 3 » مىگويد : « برخى از مسلمانان وقوع « نسخ » را مورد انكار قرار
--> ( 1 ) ر . ك : ابو بكر احمد بن على رازى جصاص ، پيشين ، ج 1 ، ص 72 باب : « نسخ القرآن بالسنة و ذكر وجوه النسخ » . ( 2 ) ر . ك : هبة اللّه بن سلامة ، پيشين ، ص 7 . ( 3 ) ر . ك : على الحسن العريض ، پيشين : 195 به گزارش از كتاب « كنز الوصول » به زودى .